Το 2011 εκατομμύρια άνθρωποι, σε εκατοντάδες πόλεις σε όλο τον κόσμο συναντηθήκαμε και δηλώσαμε την άρνησή μας σε αυτό το βίαιο και βάναυσο σύστημα που εκμεταλλεύεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και δημιουργεί έναν κόσμο γεμάτο πολέμους, πείνα, φτώχεια και γενικευμένη βία. Στις 15 Οκτωβρίου, άνθρωποι σε 951 πόλεις συγκεντρωθήκαμε κάτω από την ομπρέλα της μη βίας και αυτό ήταν το πρώτο βήμα προς τη δημιουργία ενός νέου κόσμου. Το επόμενο βήμα μας είναι να συνδεθούμε με το καλύτερο κομμάτι του εαυτού μας, αποφεύγοντας τους βίαιους κερδοσκόπους του συστήματος.
Αυτό το κοινωνικό κίνημα που διαμορφώνεται παγκοσμίως δεν μοιάζει με κανένα άλλο στην ιστορία γιατί επικεντρώνει ταυτόχρονη προσοχή στο άτομο αλλά και στην κοινωνία. Παρά το γεγονός ότι το τέλος για το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τις μεθόδους του είναι ο νούμερο 1 στόχος, είναι σαφές ότι πρόκειται για κάτι πολύ περισσότερο από αυτό. Κάποιοι από εμάς δεν αντέχουμε άλλο την κατάχρηση της ζωής μας και είμαστε έτοιμοι να φανταστούμε κάτι καλύτερο. Δεν μπορούμε να δημιουργήσουμε ό,τι δεν έχουμε αναπαραστήσει με τη φαντασία μας. Είναι σημαντικό να δοθούν απαντήσεις από τον καθένα και την καθεμία μας στις ερωτήσεις: για ποια κοινωνία μιλάμε; ποια είναι η κατεύθυνση της ζωής μου άρα και της κοινωνίας, στην οποία επιθυμώ να ζω;
Οφείλουμε να ενεργοποιήσουμε τη φαντασία μας. Ορισμένες δεκαετίες πριν το τέλος της δουλείας φάνταζε ουτοπικό. Κάποιοι φαντάστηκαν έναν κόσμο απαλλαγμένο από τη δουλεία και μετά με αγώνες και προσπάθειες αυτό έγινε πραγματικότητα. Ο Αλβέρτος Αϊνστάιν είπε: «Η φαντασία είναι το παν. Είναι η ανεπίσημη προβολή ενός κινηματογραφικού έργου της ζωής…». Είναι καθήκον μας αλλά και χαρά μας να συμμετέχουμε σε αυτό το avant premiere. Στις 11.11.11, μια συμβολική ημερομηνία στο ημερολόγιο, επιλέγουμε να βγούμε για άλλη μια φορά στις πλατείες και τους δρόμους. Αυτή τη φορά είμαστε έτοιμοι να ανταλλάξουμε μια κοινή εμπειρία, μια εμπειρία που θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα για το μέλλον.
Αυτό είναι ένα κείμενο που θα μπορούσε να βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση και μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτή την ημερομηνία. Είναι εμπνευσμένο από τις τελετές της εμπειρίας που βρέθηκαν στο Μήνυμα του Σίλο:
Εμπειρία για 11/11/11
Είμαστε εδώ στις 11 Νοεμβρίου, 11.11.11, σε διάφορα μέρη του κόσμου και θέλουμε να συγκεντρωθούμε με γνώμονα τον κόσμο που θέλουμε να ζούμε, ένα κόσμο χωρίς βία, αδικία και διακρίσεις, έναν κόσμο όπου κάθε ανθρώπινη ύπαρξη έχει το δικαίωμα να ζει μια αξιοπρεπή ζωή.
Χτίσαμε τη ζωή μας μέσα σε εκατομμύρια δευτερόλεπτα, αλλά μερικές φορές 11 από αυτά είναι αρκετά για να αλλάξουν την κατεύθυνσή της. Αυτή είναι μια εμπειρία με την οποία προσπαθούμε να έρθουμε σε επαφή με το καλύτερο κομμάτι του εαυτού μας και τους άλλους.
Ας συγκεντρωθούμε κοντά ο ένας στον άλλο. Όποιος θέλει μπορεί να κλείσει τα μάτια του. Και ας αναζητήσουμε μια στιγμή βαθιάς επαφής με τον εαυτό μας, ακολουθώντας αυτό που θα διαβάζεται.
Χαλαρώνω το σώμα μου, ηρεμώ το μυαλό μου και γαληνεύω την καρδιά μου…
Θυμάμαι τις στιγμές που η ζωή έμοιαζε να έχει το μέλλον της ανοιχτό …
Νοιώθω ένα αίσθημα ελπίδας και απελευθέρωσης, κάτι βαθύ και αληθινό που βγαίνει από το στήθος μου, διαχέεται στο σώμα μου, την καρδιά και το μυαλό μου …
Νιώθω το στήθος μου και την καρδιά μου σαν μια ανοιχτή πόρτα προς τον κόσμο …
Νιώθω την εσωτερική μου δύναμη και ξυπνάνε οι βαθύτεροι στόχοι μου…
Φαντάζομαι για 11 δευτερόλεπτα έναν κόσμο που θα επέτρεπε σε όλους τους ανθρώπους να βιώνουν αυτή την αίσθηση της ειρήνης που εμείς μοιραζόμαστε τώρα …
Τώρα, σκέφτομαι και προσπαθώ να αισθανθώ την αξία και τη σημασία του τι μπορώ να κάνω με τη ζωή μου προς αυτή την κατεύθυνση …
Χαιρετίζουμε και ενωνόμαστε με όλους τους ανθρώπους σε όλο τον πλανήτη που μοιράζονται αυτή την κοινή εμπειρία σήμερα μαζί μας.
Αυτή η εμπειρία ας γίνει πηγή έμπνευσης για τη ζωή μας.
19 Σεπτεμβρίου 2011
Υπάρχουν σήμερα επαρκείς ενδείξεις ότι έχουμε πλέον εισέλθει σε μια νέα εποχή στη διεθνή σκηνή. Αυτό που ξεκίνησε από την Τυνησία και την Αίγυπτο με την «Αραβική Άνοιξη» έχει επεκταθεί σε πολλές χώρες και σε διαφορετικές ηπείρους: Από τους αγανακτισμένους στην Ισπανία και την Ελλάδα, μέχρι την Χιλή, όπου οι φοιτητές διεκδικούν την παροχή δωρεάν ποιοτικής εκπαίδευσης, μέσω πολύ μαζικών, μη βίαιων διαδηλώσεων. Αυτό το κύμα δεν επιβραδύνεται, αντίθετα δυναμώνει μέρα με τη μέρα. Οι άνθρωποι αφυπνίζονται και διοχετεύουν την αντίδραση τους σε καινοτόμα κινήματα και σε νέες μορφές πάλης που ενισχύονται σημαντικά. Δείχνει ότι αυτό δεν θα σταματήσει μέχρι να φτάσει να αγγίξει τη συνείδηση ολόκληρου του πλανήτη. Read the full story
*Το υλικό αυτό κυκλοφόρησε στη λίστα squares.net, λίστα συντονισμού όλων των «αγανακτισμένων» κινημάτων ανά τον κόσμο
Από την αρχή, οι εξουσίες θέλησαν να χαρακτηρίσουν το κίνημα 15Μ ως βίαιο. Είναι ο τρόπος τους να το ουδετεροποιήσουν, να μειώσουν την πολυμορφία του, να ξεγυμνώσουν την νομιμότητά του και να μειώσουν τη στήριξη του από το κόσμο. Από την άλλη πλευρά, αν είμαστε μη βίαιοι θα κάνουμε τα πράγματα πολύ δύσκολα γι αυτούς, καθώς δεν θα ξέρουν πώς να μας επιτεθούν. Η μη βία μας επιτρέπει να εκφραστούμε με πολλούς τρόπους στους δρόμους & τις πλατείες: μπορούμε να μιλάμε στον κόσμο, να φωνάζουμε για τις απαιτήσεις μας, να εκφράζουμε το θυμό αλλά και τη χαρά μας, να πάρουμε δύναμη από το πόσο εύθραυστοι είμαστε και να αντιταχθούμε στο προβλέψιμο, σε αυτό που περιμένουν από εμάς.
Η μη βία μας επιτρέπει να εκφραστούμε μέσα από την πολυμορφία μας: άντρες και γυναίκες, νέοι και γέροι, μετανάστες και μη, γενναίοι και δειλοί. Ακόμη και οικογένειες έρχονται στις διαμαρτυρίες μας. Όλη η κοινωνία έχει κινητοποιηθεί.
Τι έχουμε μάθει
Αυτό που έχουμε μάθει σε αυτούς τους λίγους μήνες, αυτό που πρέπει να αξιολογήσουμε και να ενδυναμώσουμε είναι ότι έχουμε κτίσει ένα κίνημα που τα χαρακτηριστικά του είναι η διαφορετικότητα, το όραμα, η συλλογική εξυπνάδα, η έμπνευση. Ένα κίνημα πολύ ενεργό και παρόλα αυτά ειρηνικό και μη βίαιο, ένα κίνημα που προωθεί την οργάνωση σε τοπικό και διεθνές επίπεδο. Αυτά είναι τα κλειδιά που θα μας επιτρέψουν να αλλάξουμε τον κόσμο και τη ζωή μας.
Η μη βία στο DNA μας
Το κίνημα 15Μ είναι ένα ειρηνικό και μη βίαιο κίνημα. Είναι τόσο πολύ μέρος της ύπαρξής μας που από την δεύτερη κιόλας διαμαρτυρία μας είχε φανεί. Γίνεται χωρίς να λέγεται, είναι ολοφάνερο. Κάποιος είπε: «είναι στο DNA μας, γεννηθήκαμε με αυτό». Είναι τόσο δυνατή αυτή η απόφαση που μέχρι τώρα κανείς δεν της έχει εναντιωθεί παρόλες τις προκλήσεις και τα χτυπήματα. Υπήρξαν και άλλες «αποφάσεις», όπως: η ισοτιμία, η συμμετοχή όλων, ο σεβασμός, η μη ύπαρξη εκπροσώπων, συμβόλων και πολιτικών κομμάτων.
Διαρκής δράση μπροστά στη σύγκρουση
Μη βία δεν σημαίνει να αποφεύγεις τη σύγκρουση. Έχουμε γεμίσει πλατείες, έχουμε διαδηλώσει χωρίς άδεια, εμποδίσαμε την έξωση ανθρώπων από τα σπίτια τους, διώξαμε την αστυνομία από τις γειτονιές, έχουμε κάνει τεράστιες κινήσεις. Με άλλα λόγια, η μη βία του κινήματος 15Μ, δεν είναι παθητική, δεν συνάδει με τον νόμο ούτε αποδέχεται τους συμβατικούς όρους της πολιτικής. Αντιθέτως, είναι ενεργή, επαναστατική, ανυπάκουη και δημιουργική μπροστά στην αδικία.
Το να επιλέξουμε τη μη βία στη δράση μας δε σημαίνει ότι ξεφεύγουμε από τη σύγκρουση, αλλά την τοποθετούμε με τους σωστούς όρους, επιλέγοντας εμείς τη δράση και τους ρυθμούς της και χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία που μας βολεύει καλύτερα.
Αξιοθαύμαστη πρόοδος
Το κίνημα 15Μ έχει καταφέρει κάτι που άλλα πιο «ριζοσπαστικά» κινήματα προσπαθούσαν να κάνουν για χρόνια, χωρίς καμία επιτυχία. Αυτό συμβαίνει εξαιτίας της δύναμης, αλλά της δύναμης της μη βίας, η οποία απέκτησε κοινωνική στήριξη.
Τι σημαίνει να έχεις δύναμη;
Σημαίνει να διαφοροποιήσεις και να αλλάξεις την πραγματικότητα, να αμφισβητείς τα πεπραγμένα, να επιβάλλεις τα προβλήματά σου, να δημοσιοποιείς αυτά που οι άλλοι θέλουν να κρύψουν και να λές αυτά που απαγορεύονται. Σημαίνει να μεταμορφώσεις τις ζωές και τις δονήσεις μεταξύ των ανθρώπων.
Η δύναμη και η βία δεν θα έπρεπε να συγχέονται, δεν είναι συνώνυμα. Η δύναμη του καθενός δεν μετριέται από το επίπεδο της βίας που μπορεί να ασκήσει. Μεταξύ άλλων πραγμάτων το κίνημα 15Μ έχει «αποφασίσει» να είναι μη βίαιο γιατί διαισθάνεται ότι οι βίαιες πράξεις θα αποδυναμώσουν την ηθική του δύναμη και τη στήριξη του κόσμου.
Αναζητούμε τη δύναμη των «μη βίαιων ριζοσπαστικών ιδεών», η οποία μας έχει κάνει και θα μας κάνει πιο δυνατούς και αποφασισμένους. Η καλύτερη επιλογή είναι να απογυμνώσεις το σύστημα χωρίς να το καταστρέψεις.
Η μη βία μας κάνει απρόβλεπτους
Το κίνημα είναι πολύ έξυπνο γιατί δεν ενέδωσε στις προκλήσεις και απέφυγε τις παγίδες που του είχαν θέσει. Η βία μας κάνει προβλέψιμους: ενδυναμώνει θέσεις και ρόλους (αστυνομία = καταστολέας, διαδηλωτής = θύμα). Ο καθένας ξέρει ποιος είναι, τι ρόλο έχει και τι πρέπει να νιώθει για την άλλη πλευρά.
Σε αυτές τις περιπτώσεις διαφοροποιούμαστε γιατί δεν θέλουμε να μας σπρώξουν στη γνωστό κύκλο πράξεων: βία – καταστολή – συλλήψεις – τραυματισμοί – φόβος – μνησικακία – αντίδραση – εκστρατείες καταστολής – βία. Εκεί θα χάσουμε κάθε πρωτοβουλία και θα σταματήσουμε να κάνουμε σημαντικές ερωτήσεις για το πώς θέλουμε τη ζωή μας, πώς θέλουμε να μας κυβερνάνε, τι πρέπει να γίνει με τον πλούτο που παράγουμε όλοι μαζί, πως θα βελτιώσουμε τη ζωή μας κλπ.
Η μη βία λειτουργεί σπάζοντας τη λογική του αντιπάλου
Η βία θέλει να αποδυναμώσει την απέναντι πλευρά, να την εξαλείψει σωματικά. Η μη βία λειτουργεί νικώντας τον αντίπαλο ψυχολογικά, κατακτώντας τον συναισθηματικά, απογυμνώνοντας τα επιχειρήματά του, σπάζοντας τη λογική του, φέρνοντας εις πέρας απρόοπτες, εμπνευσμένες πράξεις πάντα βασιζόμενοι στη δύναμη της συνοχής, της ηθικής και των δίκαιων απαιτήσεων. Λειτουργεί ενάντια στους εκπροσώπους της εξουσίας και όχι ενάντια στους ανθρώπους (πχ αστυνομία), που είναι θύματα του συστήματος.
Πρέπει να εκπαιδευτούμε στη μη βία
Ο εχθρός που αντιμετωπίζουμε είναι ένα σύστημα με λίγες αξίες και μία «λογική» που μας θέτει απέναντι στον εαυτό μας (για παράδειγμα καθημερινά παίρνουμε χιλιάδες αποφάσεις, οι οποίες υποστηρίζουν το σύστημα του οποίου είμαστε κομμάτια). Είμαστε μακριά από τους εαυτούς μας. Έχουμε συμπεριφορές, που μπορούμε να επανεξετάσουμε, ώστε να δημιουργήσουμε αλλαγές. Αυτό απαιτεί γνώση: να σχετιζόμαστε με τους ανθρώπους με άλλο τρόπο, να αλλάξουμε συμπεριφορές διάκρισης και να ενθαρρύνουμε καλύτερες μορφές επαφής με τους γύρω μας. Να συμπεριλάβουμε το «εμείς» στη ζωή μας.
Υπάρχει μία μεγάλη «ανθρωπιστική δύναμη» στο κίνημα 15Μ. Υποστηρίζουμε ότι είμαστε άνθρωποι και όχι εμπορεύματα στα χέρια των πολιτικών και των τραπεζιτών. Για τον ίδιο λόγο μπορούμε να σκεφτούμε ότι ο αστυνομικός δεν λειτουργεί εξ΄ ονόματός τους και να απευθυνθούμε στην ανθρωπιά τους (μπορούμε να τους θυμίσουμε ότι και αυτοί έχουν υποθήκες, έχουν παιδιά των οποίων η μόρφωση χειροτερεύει και γονείς των οποίων η σύνταξη μειώνεται).
Η αναδρομή της μη βίας
Δημιουργούμε μια νέα μορφή αγώνα που είναι πολύ μακριά από το να τελειώσει. Είμαστε στην αρχή. Υπάρχουν στην ιστορία παραδείγματα μη βίαιων αγώνων που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε. Βέβαια, χρειάζεται μια επικαιροποίηση καθώς τα μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας σήμερα (internet, κοινωνικά και επικοινωνιακά δίκτυα) δίνουν νέες δυνατότητες και αυξάνουν τη δύναμη της μη βίαιης δράσης. Έχουμε εργαλεία που ήταν αδιανόητα την εποχή του Γκάντι.
Πιστεύουμε ότι μπορούμε να εμπνευστούμε από τις πράξεις και τις προτάσεις του Mahatma Gandhi στην Ινδία το πρώτο μισό του 20ου αιώνα, από τον αγώνα του Martin Luther King για τα δικαιώματα των Αφροαμερικανών στην Αμερική, από τη δράση του Kwame Nkrumah στη Γκάνα και την ενεργή μη βία του Mario R. Cobos (Silo) στη Λατιική Αμερική.
Κοινωνική ανυπακοή
Η μη βία είναι μια ενεργή συμπεριφορά μπροστά στον κόσμα, η οποία χρησιμοποιεί διαφορετικά εργαλεία: το κενό στην εξουσία, καταγγελία, μη συνεργασία με την αδικία και τη βία. Αλλά η μη βία έχει μια άλλη μορφή νόμιμου αγώνα, που είναι η κοινωνική ανυπακοή. Αυτό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί μπροστά στην κοινωνική αδικία, μπροστά σε άδικους νόμους. Ένας από τους μεγαλύτερους ερμηνευτές της κοινωνικής ανυπακοής από τον οποίο μπορούμε να εμπνευστούμε είναι ο Henri David Thoreau.
Είναι η βία και η μη βία συμβατές;
Η εμπειρία λέει ότι η βία βρίσκεται πάντα στο κέντρο της προσοχής σαν να είναι ένας ανεμοστρόβιλος που ρουφάει και τραβάει μέσα του τα πάντα. Η μη βία έχει πολλές διαφορετικές εκφράσεις, η βία έχει μόνο μία. Στις μη βίαιες πράξεις υπάρχει χώρος για πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους. Αυτοί που αναμειγνύονται σε βίαιες πράξεις έχουν πάντα το ίδιο προφίλ.
Μη βία και σημεία αναφοράς
Ακόμα κι αν το κίνημά μας έχει ως σημεία αναφοράς τις δημόσιες πλατείες και τους δρόμους, η στρατηγική της μη βίας δεν είναι να κρατήσει αυτά τα μέρη μόνιμα. Αυτό θα μας κάνει ευάλωτους. Αυτό που μας χαρακτηρίζει είναι η ευελιξία μας και η ικανόητητα να «το κάνουμε παντού». Πάμε κι ερχόμαστε σε διάφορα σημεία ανάλογα με το τί μας ενδιαφέρει, αλλά τα πραγματικά μας επιτεύγματα είναι άυλα, όχι πράγματα.
Τα άυλα
Δεν έχουμε αρχή και τέλος, ηγεσία, κεντρικά γραφεία ή αρχικά, καθορισμένη ιεραρχία, δεν έχουμε τίποτα που μπορεί να διαλυθεί. Όσο πιο άνοιχτοί είμαστε, σε πιο πολλά μέρη, όσο προχωράμε προς αυτή την κατεύθυνση τόσο πιο δυνατοί θα γίνουμε. Θα γίνουμε σημείο αναφοράς για τους ανθρώπους και άτρωτοι μπροστά στις εξουσίες.
Τί να εφαρμόσουμε στους εαυτούς μας
Δεν πρέπει να παρεξηγήσουμε τους στόχους μας. Το σύστημα αυτό διατηρείται γιατί πολλοί άνθρωποι το στηρίζουν σε καθημερινή βάση. Αλλά αυτό το οικοδόμημα σπάει και η αποτυχία και η ανικανότητά του αρχίζουν να φαίνονται δημόσια. Δεν χρειάζεται να ξοδέψουμε πολύ ενέργεια για να πέσει. Θα το κάνει μόνο του. Η δουλειά μας μπορεί να εφαρμοστεί σε πιο χρήσιμα και σημαντικά πράγματα δηλαδή στο να χτίσουμε νέα μοντέλα, γιατί αν όλα καταρρεύσουν θα γυρίσουμε στην προιστορία? Πρέπει να χτίσουμε ένα κοινωνικό κίνημα με νέα οικονομικά μοντέλα, νέα κοινωνική οργάνωση και σχέσεις, πολιτισμό, πνευματικότητα, νέα μοντέλα υγείας, παιδείας κλπ. Έχουμε πολλά να κάνουμε. Εκεί πρέπει να αφοσιωθούμε και όχι να εξαντλήσουμε τους εαυτούς μας μαχόμενοι ένα σύστημα που έχει χάσει το νόημά του και είναι ήδη νεκρό.
Οι διαφορετικές μορφές βίας
Εκτός από την φυσική – σωματική βία, που είναι η πιο προφανής, η βία εκφράζεται με πολλούς τρόπους: υπάρχει η οικονομική βία, όπου υπάρχει εκμετάλλευση, η πολιτική βία, όταν δεν δίνεται η συμμετοχή, θρησκευτική βία, όταν επιβάλλονται «πιστεύω» και υπάρχει φανατισμός, η θεσμική βία, όταν υπάρχει κατάχρηση εξουσίας και άδικοι νόμοι, η πολιτισμική βία, όταν πολιτισμοί περιθωριοποιούνται, η βία του φύλου, όταν οι άνθρωποι περιθωριοποιούνται εξαιτίας του γένους τους, η ηλικιακή βία, όταν οι άνθρωποι χάνουν τα δικαιώματά τους εξαιτίας της ηλικίας τους και τέλος η ψυχολογική βία.
Η μη βία παλεύει όχι μόνο απέναντι στη σωματική βία, αλλά και απέναντι σε όλες τις μορφές της βίας. Η ειρήνη γενικά επικεντρώνεται στην απόρριψη της σωματικής βίας.
